หมอเตือน! อย่าให้พร่อง อย่าให้ขาดแร่ธาตุ เสี่ยงสุขภาพพังแบบโดมิโน
"ผศ.ดร.เอกราช บำรุงพืชน์" ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการเพื่อการชะลอวัย เตือนถึงเวลารู้ทันร่างกาย เช็กให้ชัดว่าคุณกำลังขาดแร่ธาตุอยู่หรือเปล่า? ผลวิจัยชี้! หากขาดแร่ธาตุตัวนี้ เสี่ยงซึมเศร้า พังทั้งร่างแบบโดมิโน ผ่านรายการ On The Way with Chom
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
ถ้าขาดแร่ธาตุตัวใดตัวหนึ่งไปมีผลให้ร่างกายพังได้ทั้งระบบเลยจริงไหม ?
แร่ธาตุเป็นกลุ่มของสารอาหารที่สำคัญ มีความจำเป็นสำหรับร่างกาย แร่ธาตุว่าเป็นกลุ่มของไมโครนิวเทรียนท์ก็คือสารอาหารที่ร่างกายต้องการน้อย แต่มากไปด้วยบทบาทสำคัญกับร่างกาย เพราะมันจะทำหน้าที่หลักในร่างกายของเรา เป็นโคแฟกเตอร์หรือปัจจัยร่วมในการทำปฏิกิริยาทุกระบบของร่างกายเรา ต้องอาศัยแร่ธาตุเป็นตัวช่วยในปฏิกิริยาต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นระบบการผลิตพลังงานของร่างกาย เรื่องของภูมิคุ้มกัน เรื่องของระบบประสาทและสมอง แล้วทุกระบบในร่างกายของเราจำเป็นต้องอาศัยแร่ธาตุ ถ้าเราขาดตัวใดตัวหนึ่งไปมันอาจจะเหมือนกับโดมิโนที่พังไปเลยทั้งระบบ โดยเฉพาะในปัจจุบันเราพูดถึงเรื่องของ longevity อายุยืนยาวอย่างมีคุณภาพ แต่สิ่งหนึ่งที่สำคัญเลยก็คือเรื่องของพลังงานชีวิต ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของเรื่องของ Wellness
สัญญาณแรกที่บ่งบอกว่าเราขาดแร่ธาตุคือเรื่องเอนเนอร์จี้ จะมีความรู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย คือ คุณภาพชีวิตจะลดลงแล้ว การกินอยู่หลับนอนออกกำลังกายทุกอย่าง มันก็จะทำให้เราอ่อม จะหลับก็หลับได้ไม่ดี คุณภาพการนอนหลับไม่ดี อาจจะตื่นกลางดึกบ่อย บางคนนอนไปเป็นตะคริว มีการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ ตื่นมาก็ไม่สดชื่น กิจกรรมระหว่างวันก็จะอ่อนเพลีย เรื้อรัง บางคนภูมิคุ้มกันลด เป็นหวัดบ่อย แล้วก็แผลหายช้า หรืออารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย มันเป็นเหมือนจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญ
โรคคือจะถูกวินิจฉัยเมื่อมันมีอาการแสดงออกมาแล้ว ว่าคุณเป็นโรคต่าง ๆ แล้ว แม้กระทั่งแร่ธาตุบางตัวหรือหลายตัวในปัจจุบันมันสัมพันธ์กับการเกิดโรคเรื้อรัง หรือโรค NCD (โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง) ในศาสตร์ของ anti-aging มันจะมีศัพท์อยู่คำหนึ่งเราเรียกว่า Sub – Optimal Health หรือแปลเป็นไทยง่าย ๆ ว่า ภาวะพร่องสุขภาพ คำว่าพร่องสุขภาพคือมันยังไม่เกิดโรค อาจจะพร่องแร่ธาตุบางตัวไป มันคือการสะสมวันละเล็ก ๆ น้อยๆ มันก็จะทำให้หลาย ๆ ระบบของร่างกายมันผิดปกติไป ทำให้เกิดโรคต่าง ๆ ตามมา มันสายไปเสียแล้ว รอให้ขาดไปนาน ๆ หรือบางตัว เช่น แมกนีเซียมสัมพันธ์กับการเกิดโรคเรื้อรังเยอะแยะมากมาย หรือ สังกะสี ธาตุเหล็กตัวอื่น ๆ แคลเซียม พวกนี้เป็นแร่ธาตุที่สำคัญ กลายเป็นฆาตกรเงียบที่เราไม่รู้ตัว พอเราพร่องไปบ่อย ๆ มันขาดแล้ว มันก็เหมือนกับภูเขาน้ำแข็งที่อยู่ใต้ฐานน้ำแข็ง เราอาจจะพร่องแร่ธาตุไปหลายตัวเลยไม่รู้ พอมันโผล่พ้นน้ำมาปุ๊บก็จะเจอว่าเป็นโรคต่าง ๆ
สาเหตุของแร่ธาตุพร่อง หรือการขาดแร่ธาตุ
อาหารเป็นประเด็นแรกที่สำคัญ อาหารอาจจะเป็นส่วนหนึ่งคือกินได้ไม่เพียงพอ บางคนวิถีชีวิตเร่งรีบ กินอาหารแปรรูป ultra-processed food ซึ่งอาจจะมีแหล่งของแร่ธาตุต่าง ๆ ไม่เต็มที่ บางคนบอกกินพืชผักเยอะมากมายเลย แต่หารู้ไม่ว่าคุณอาจจะได้รับสารต้านโภชนาการ เราเรียกศัพท์ภาษาอังกฤษว่า Anti-nutrients ก็คือต้านโภชนาการแล้วคนส่วนใหญ่ไม่รู้ ส่วนใหญ่อยู่ในพืชผักทั้งหลายนี่แหละ ไม่ว่าจะเป็น Phytate (ไฟเตต) และ Oxalate (ออกซาเลต) Tannin (แทนนิน) Phytate (ไฟเตต) เป็นสารต้านโภชนาการที่พบมากในพวกธัญพืชไม่ขัดสี ในถั่วต่าง ๆ แล้วมันขัดขวางการดูดซึมของแคลเซียม แมกนีเซียม เหล็กหรือสังกะสี โดยที่เราไม่รู้ตัวเลย
พวกนี้ไปลดการดูดซึมแร่ธาตุ รับประทานแล้วทำให้ได้รับสารต้านโภชนาการ ในกลุ่มของไฟเตต จะไปขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็ก แคลเซียมไปวันละเล็กละน้อยก็ส่งผลแล้วกับสุขภาพร่างกายของเรา หรือออกซาเลตพบมากในผักใบเขียว ผักโขม ผักปวยเล้ง บีทรูท บางทีกินในรูปแบบของดิบ ๆ กินสดในสลัดทั้งหลาย พวกนี้มันก็จะมีผลในการขัดขวางการดูดซึมของแคลเซียม
การกินเมนูเดิมซ้ำ ๆ ก็จะมีผล หลักการกินที่ดี กินให้หลากหลาย กินให้หมุนเวียน อย่ากินซ้ำ ต่อให้เมนูเดียวกันเรายังจะต้องปรับเปลี่ยนหลาย ๆ ซอสของวัตถุดิบ แล้วอีกหนึ่งตัวที่เป็นเหมือนกับภัยเงียบที่คนอาจจะไม่รู้ก็คือสารแทนนินที่พบมากในพวกชา กาแฟ หรือฝรั่ง พุทรา ผักกระเฉด ที่เรากินแล้วมีสารมีรสฝาด โดยแทนินจะไปขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็ก สังกะสี แคลเซียม แมกนีเซียมทั้งหลาย พวกนี้ก็จะทำให้ร่างกายดูดซึมแล้วไปใช้ประโยชน์ลดน้อยลง แล้วถ้าเราได้รับมากเกินไปต่อเนื่องซ้ำ ๆ อย่างนี้ สมมติว่ากินกาแฟเยอะมากวันหนึ่งหลายแก้วเลย มันก็ขัดขวางการดูดซึมแคลเซียม ก็อาจจะส่งผลทำให้เราเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกบางได้
ปัจจัยเรื่องอายุ ก็เป็นอีกเรื่องที่ทำให้ขาดแร่ธาตุ เนื่องจากอายุที่เพิ่มมากขึ้น ทำให้ผู้สูงวัยหรือผู้สูงอายุระบบการย่อยการดูดซึมต่าง ๆ ก็จะเสื่อมน้อยถอยลง ลดลง ก็ทำให้การดูดซึมไม่เหมือนกับวัยรุ่นหนุ่มสาว หรือแม้กระทั่งระบบการเคี้ยวการบดเคี้ยวย่อยต่าง ๆ ได้ไม่ดี แล้วต่อให้กินพอบางทีดูดซึมได้น้อยลง ในขณะเดียวกันบางคนผู้สูงอายุเบื่ออาหาร รับประทานน้อย ๆ ยิ่งเสี่ยงต่อการขาดแร่ธาตุต่าง ๆ นอกจากอายุก็คือใช้ร่างหนักมาก หนักในที่นี้คือไม่ใช่แค่คนออกกำลังกายอย่างหนักอย่างเดียว ทำงานอย่างหนักหน่วง ทำให้พักผ่อนน้อยหรือเครียด ความเครียดบอกเลยว่ามันจะดึงดูดแร่ธาตุไปใช้เพิ่มมากขึ้น ยิ่งเครียดมากยิ่งดึงแร่ธาตุต่าง ๆ มาเพื่อเอามาเบรกความเครียด นี่คือสมดุลของร่างกาย มันพยายามที่จะสู้ สู้เพื่อตัวเราเอง สู้เพื่อเซลล์ในร่างกาย แต่แค่ว่าเราไม่มีวัตถุดิบหรือวัตถุดิบเราไม่พอ
นอกจากนี้ ยาบางชนิดมีผลต่อการดูดซึมแร่ธาตุ บางคนชอบกินยาลดกรด เพราะกรดมันจะช่วยในการแตกตัวของแร่ธาตุ ทำให้แร่ธาตุมันละลายและดูซึมได้ดี บางคนแบบกินยาลดกรดบ่อย ๆ ก็เสี่ยงต่อการขาดหรือพร่องแร่ธาตุได้ เพราะลดการดูดซึมของแร่ธาตุต่าง ๆ นอกจากยาลดกรดแล้ว ในยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อ Antibiotic ก็มีผลในการลดการดูดซึมแคลเซียม ในการลดการดูดซึมธาตุเหล็ก แม้กระทั่งยาระบาย บางคนชอบมาก กินยาระบายจะได้สะดวกง่ายถ่ายคล่อง แต่มันก็มีผลในการระบายพวกแร่ธาตุต่าง ๆ ออกไป แล้วคุณก็จะเสี่ยงต่อการขาดแร่ธาตุโดยที่ไม่รู้ตัว
แร่ธาตุตัวไหนช่วย boost energy ไม่อ่อม
กลุ่มของแร่ธาตุที่ boost energy มีหลายตัว ไม่มีสารอาหารตัวใดตัวหนึ่งตัวเดียวเป็นพ่อทุกสถาบัน แล้วเรื่องของเอนเนอร์จี้มันประกอบไปด้วยหลาย ๆ แร่ธาตุ ไม่ว่าจะเป็นธาตุเหล็ก เหล็กเราเรียนกันมาแต่เล็กแต่น้อยแล้วว่ามันเป็นส่วนประกอบสำคัญของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง ซึ่งเม็ดเลือดแดงทำหน้าที่ขนส่งออกซิเจนให้กับเซลล์ทุกเซลล์ในร่างกาย นอกเหนือจากนี้เหล็กยังเป็น Cofactor ในการผลิตพลังงานให้กับเซลล์ด้วย แล้วถ้าเราพร่องเหล็กขาดเหล็ก โดยเฉพาะล่าสุดรายงานการศึกษาวิจัยพบว่าคุณผู้หญิงในช่วงที่มีประจำเดือนก็จะเสี่ยงต่อการพร่อง แล้วถ้าเราพอขาดปุ๊บก็จะดูซีด ๆ อ่อนเพลียเหนื่อยง่าย
แร่ธาตุในร่างกายมันมีหลายตัวมาก ที่ทำหน้าที่ไม่ว่าจะเป็นแคลเซียม แมกนีเซียม เหล็ก สังกะสี ทองแดง โครเมียมและอีกหลาย ๆ ตัวที่มันทำงานร่วมกันผสานกันเป็นทีมเวิร์ก แล้วขาดปุ๊บมันก็จะไปทำส่งผลต่อระบบต่าง ๆ ในร่างกายพังล้มแปรปรวนหมดทุกระบบ
ทุกวันนี้ทุกลมหายใจของเรามันมีการเผาผลาญหมดเลยตลอด พอหายใจ ก็มีการเผาผลาญ มันผลิตอนุมูลอิสระหรือของเสีย เหมือนรถยนต์สตาร์ตติดอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะน้ำตาลที่เรากินเข้าไปเยอะ ๆ มันก็ล้วนแล้วแต่ผลิตอนุมูลอิสระหมดเลย PM2.5 ที่เราได้รับ มลพิษความเครียดต่าง ๆ อาหารที่เรากินไม่ดีล้วนแล้วแต่เหนี่ยวนำให้เกิดอนุมูลอิสระ แล้วเราก็จะสรรหาสารต้านอนุอิสระต่าง ๆ เยอะแยะมากมาย แต่หารู้ไม่ว่าพื้นฐานของสารต้านอนุมอิสระจริง ๆ แล้วร่างกายสามารถสร้างสารต้านอนุมูลอิสระได้ แล้วต้องอาศัยแร่ธาตุต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นซิงค์หรือสังกะสี ทองแดง ซีลีเนียม ธาตุเหล็ก พวกนี้มันเป็นตัวช่วยในการผลิตสารต้านอนุมูลอิสระที่อยู่ในรูปแบบของเอนไซม์ คือ Antioxidant Enzyme
คนที่มีภาวะวิตกกังวลหรือว่าเครียดซึมเศร้าเกี่ยวกับเรื่องแร่ธาตุหรือไม่
หลายการศึกษาวิจัย พบบทบาทของแร่ธาตุมีส่วนในเรื่องของความเครียด ความวิตกกังวล ซึมเศร้า หรือแม้กระทั่งคิดสั้น มีการศึกษาวิจัยพบหลัก ๆ 4 แร่ธาตุด้วยกัน 1.แมกนีเซียม 2.สังกะสี 3.ซีลีเนียม และ 4.ธาตุเหล็ก บางคนนึกว่าเหล็กสร้างแต่เม็ดเลือดนะ มันเรื่องของพลังงานเรื่องของภูมิคุ้มกันและเรื่องของอารมณ์ พวกนี้มีบทบาทสำคัญหมดเลย เขาพบว่าคนที่อารมณ์ซึมเศร้ามักมีระดับของแมกนีเซียมและสังกะสีที่ลดลง แล้วเชื่อมโยงมีความสัมพันธ์กับการคิดสั้นด้วย
เพราะฉะนั้นอาจารย์อยากจะฝากก็คืออย่ามองข้ามเรื่องแร่ธาตุ อย่ารอให้เราพร่องเราขาด มันจะทำให้ล้มทั้งระบบได้ เราก็จำเป็นที่จะต้องรีเซ็ตร่างกายด้วย multimineral แร่ธาตุต่าง ๆ ก็เป็นอีกหนึ่งสารอาหารที่สำคัญ เมื่อไหร่ก็ตามที่เราพร่อง คือเราเน้นจากอาหารก่อน แต่ถ้าเกิดว่าอาหารเรากินไม่พอ กินขาด เราก็จำเป็นที่จะต้องเสริม เติมเข้าไปในส่วนที่เราพร่องเราขาด ก็เหมือนกับการชาร์จแบตให้กับชีวิตเราทำให้ชีวิตเรามีชีวาแล้วก็ทำให้เราสุขภาพดีชีวียืนยาวได้อย่างมีคุณภาพ
Advertisement
