เปิดเบื้องหลังงานประเพณี “แห่เทียนพรรษา” กว่าจะเป็นขบวนประกวดสุดตื่นตา

อีกมีประเพณีหนึ่งที่สืบเนื่องในวันเข้าพรรษาและสืบทอดกันเรื่อยมาอย่างต่อเนื่องนั่นคือ ประเพณีหล่อเทียนพรรษา ที่เปิดให้พระภิกษุและพุทธศาสนิกชนทั่วไปได้จุดบูชาพระประธานในโบสถ์ซึ่งเทียนพรรษาสามารถอยู่ได้ตลอด 3 เดือน และเป็นกุศลทานอย่างหนึ่งในการให้ทานด้วยแสงสว่าง ซึ่งในปัจจุบันได้พัฒนามาเป็นงานประเพณี “ประกวดเทียนพรรษา” ของแต่ละจังหวัดโดยจัดเป็นขบวนแห่ทั้งทางบกและทางน้ำ

เทียนประเภทแกะสลักจากชุมชนคนทำเทียน วัดพระธาตุหนองบัว
เทียนประเภทติดพิมพ์จากชุมชนคนทำเทียน วัดมหาวนาราม หรือ วัดป่าใหญ่

การถวายเทียนพรรษาโดยแกะสลักเป็นลวดลายต่าง ๆ นั้น มีมาแต่โบราณ โดยในอดีตนั้น การหล่อเทียนเข้าพรรษาถือเป็นพิธีสำคัญที่ชาวพุทธจะมารวมตัวกันนำขี้ผึ้งมาหลอมรวมเป็นแท่งเทียนเพื่อถวายแก่พระสงฆ์ แต่ในปัจจุบันชาวพุทธส่วนใหญ่จะนิยมการซื้อหาเทียนพรรษาจากร้านสังฆภัณฑ์ โดยบางส่วนมีการปรับเปลี่ยนไปซื้ออุปกรณ์ไฟฟ้าที่ให้แสงสว่างถวายแก่พระสงฆ์แทนด้วย ซึ่งนับเป็นการปรับเปลี่ยนที่ได้ประโยชน์แก่พระสงฆ์โดยตรง เพราะปัจจุบันไม่ได้มีการนำเทียนมาจุดเพื่ออ่านหนังสืออีกแล้ว พระสงฆ์คงนำเทียนไปจุดบูชาตามอุโบสถวิหารเท่านั้น สำหรับเทียนแกะสลักที่ปรากฏว่ามีการจัดทำประกวดกันเป็นเรื่องราวใหญ่โตในปัจจุบันนั้น พึ่งเริ่มมีเมื่อปี พ.ศ. 2483 ในจังหวัดอุบลราชธานี โดยนายโพธิ์ ส่งศรี ได้เริ่มทำแม่พิมพ์ปูนซีเมนต์เพื่อหล่อขี้ผึ้งเป็นทำลวดลายไทยไปประดับติดพิมพ์บนเทียนพรรษา นับเป็นการจัดทำเทียนพรรษาแกะสลักของช่างราษฏร์เป็นครั้งแรก และนายสวน คูณผล ได้ทำลวดลายนูนสลับสีต่างๆ เข้าประกวดจนชนะเลิศ

อุปกรณ์ในการทำเทียนแกะสลัก
การขึ้นโครงสำหรับการทำขวานแห่เทียนประเภทแกะสลัก
ชาวบ้านที่มารวมตัวกันเพื่อแกะพิมพ์สำหรับติดบนขบวนแห่เทียนของวัดมหาวนาราม
ตัวอย่างการทำเทียนประเภทติดพิมพ์
ตัวอย่างการทำเทียนประเภทติดพิมพ์

ต่อมาในปี พ.ศ. 2497 จึงเริ่มมีการทำเทียนพรรษาติดพิมพ์ประกวดแบบพิสดารโดยนายประดับ ก้อนแก้ว คือทำเป็นรูปพุทธประวัติติดพิมพ์จนได้รับรางวัลชนะเลิศติดต่อกันมาหลายปี จนปี พ.ศ. 2502 นายคำหมา แสงงาม ช่างแกะสลัก ได้ทำเทียนพรรษาแบบแกะสลักมาประกวดเป็นครั้งแรกจนได้รับรางวัลชนะเลิศ จากนั้นจึงได้มีการแยกประเภทการประกวดต้นเทียนเป็นสองแบบคือ ประเภทติดพิมพ์ และประเภทแกะสลัก จนในช่วงหลังปี พ.ศ. 2511 นายอุตสาห์ และนายสมัย แสงวิจิตร ได้เริ่มมีการจัดทำเทียนพรรษาขนาดใหญ่โต ทำเป็นหุ่นและเรื่องราวต่าง ๆ ซึ่งเป็นลักษณะของเทียนพรรษาขนาดใหญ่ที่ปรากฏในปัจจุบัน

ตัวอย่างการทำเทียนประเภทติดพิมพ์
ตัวอย่างการทำเทียนประเภทติดพิมพ์
ตัวอย่างการทำเทียนประเภทติดพิมพ์
ตัวอย่างการทำเทียนประเภทแกะสลัก
ตัวอย่างการทำเทียนประเภทแกะสลัก
ตัวอย่างการทำเทียนประเภทแกะสลัก

นอกจากนี้ ประเพณีแห่เทียนยังกลายเป็นอีกหนึ่งแรงบันดาลใจของการจัดงาน Miracle of Candle มหัศจรรย์เทียนพรรษา จากวรรณคดีสู่ประติมากรรมเทียนหอมหนึ่งเดียวในโลก ภายใต้คอนเซปต์ “มหัศจรรย์เขาไกรลาสและนางกินรี” ผลงานออกแบบสุดวิจิตรตระการตาจาก คุณชาลิดา พูลทรัพย์ (ครูอ้อย) ศิลปินจากกลุ่มผลิตภัณฑ์เทียนหอมเดชอุดม ซึ่งจะเปิดให้ชมฟรีตั้งแต่วันที่ 11-17 ก.ค.62 นี้ ณ ลานอะควาเรียม ชั้น 1 ศูนย์การค้าเซนทรัลพลาซาอุบลราชธานี

keyboard_arrow_up