“สิบสองพระกำนัล” นางพระกำนัลที่มีหน้าที่รับใช้พระมหากษัตริย์ 12 ตำแหน่ง

สิบสองพระกำนัล หมายถึง นางพระกำนัลที่มีหน้าที่รับใช้พระมหากษัตริย์ มี ๑๒ ตำแหน่ง ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกตั้งแต่สมัยอยุธยาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์มีการถวายสิบสองพระกำนัล ดังพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๑ ฉบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี [เจ้า-พฺระ-ยา-ทิ-พา-กอ-ระ-วง-มะ-หา-โก-สา-ทิ-บอ-ดี] มีข้อความว่า “ แล้วเสด็จกลับขึ้นพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน [จัก-กฺระ-พัด-พิ-มาน] เสด็จนั่งเหนือพระภัทรบิฐ [พฺระ-พัด-ทฺระ-บิด] ท้าววรจันทร์ กราบทูลว่า ข้าพระพุทธเจ้า ท้าววรจันทร์ ขอพระราชทานทูลเกล้าฯ ถวาย [ทูน-เกฺล้า-ทูน-กฺระ-หฺม่อม-ถะ-หฺวาย]พระสนม ๑๒ พระกำนัล แด่พระบาทสมเด็จบรมนารถบรมบพิตรพระเจ้าอยู่หัว [พฺระ-บาด-สม-เด็ด-บอ-รม-มะ-นาด-บอ-รม-มะ-บอ-พิด] ขอเดชะ ๚” วรรณคดีกาพย์ขับไม้เรื่องพระรถ กล่าวถึงหน้าที่ของสิบสองพระกำนัลไว้ เช่น กำนัลพระขันหมาก กำนัลน้ำเสวย กำนัลพัชนี กำนัลพระมาลา

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้งดการถวายสิบสองพระกำนัลในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก [บอ-รม-มะ-รา-ชา-พิ-เสก]

ที่มา – พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช๒๕๖๒

คลิกเพื่ออ่านข้อมูลเกี่ยวกับ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ได้ที่นี่

 

 

keyboard_arrow_up