ทำไมต้องตีระฆัง!? เมื่อ ‘วิถีพุทธ’ ถูกลดคุณค่า เพราะวิถีไทยสมัยใหม่

ณ จุดนี้คงไม่มีประเด็นไหนจะได้รับความสนใจมากไปกว่ากรณี มีผู้ร้องเรียนว่า วัดไทรตีระฆังส่งเสียงดังรบกวน ตั้งแต่เวลา 03.30 น. – 04.00 น. เป็นประจำทุกวัน สร้างความเดือดร้อนให้กับผู้พักอาศัยบนคอนโดมิเนียมที่อยู่บริเวณใกล้เคียงวัดดังกล่าวนั้น (อ่านเพิ่มเติมได้ที่ : วัดดังสยบปมดราม่า ตีระฆังใกล้คอนโดต่อแต่เบาลง-ชุมชนฉะคนโวยแค่ 2 คน ชอบนับหมื่น (คลิป)) และกลายเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์ในโลกออนไลน์อย่างกว้างขวาง จนเกิดคำถามทำนองว่า…เสียงในผับดังจะตาย แล้วทำไมถึงทนฟังเสียงระฆังที่เบากว่าตั้งมากไม่ได้!?

หลังจากดราม่าก่อตัว ก็มีข้อมูลมากมายก็ไหลมาพร้อมกับข้ออ้างและเหตุผลจากฝ่ายต่างๆ ทั้งฝากฝั่งที่ทำโพลล์สอบถามความเหมาะสมว่าวัดควรตีระฆังต่อไป หรือควรหยุดตีกันแน่ และฝ่ายที่อาศัยอยู่ในคอนโดแห่งนี้ และพยายามอธิบายว่า ‘มีแค่คนไม่กี่คนเท่านั้นที่รำคาญ’ รวมทั้งฝากฝั่งที่พยายามขุดคุ้ยปมต่างๆ ที่ทำให้เกิดคำสั่งจากเขตส่งตรงถึงวัดเช่นนี้

งานนี้ใครจะถูกหรือผิดประการใด ก็คงต้องยกยอดไปรอดูผลสรุปกันต่อ ว่าสุดท้ายแล้ว ‘คอนโด’ กับ ‘วัด’ จะสามารถหาข้อตกลงกันได้อย่างไร แต่อีกสิ่งหนึ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กัน นั่นคือสาเหตุของการตีระฆัง ว่าทำไมจึงมีกิจวัตรแบบนี้ขึ้นในวัด และมีความเกี่ยวข้องอย่างไรกับความเป็นศาสนาพุทธที่ประทับอยู่บนบัตรประชาชนของเรา

ย้อนกลับในอดีต ก่อนที่สังคมไทยจะรู้จักสิ่งที่เรีกกว่า ‘นาฬิกาปลุก’ นอกจากเสียงไก่ขันที่เป็นสัญญาณต้อนรับวันใหม่ การย่ำกลอง ย่ำฆ้อง หรือย่ำระฆัง (ย่ำก็คือการตีนั่นแหละ) คืออีกหนึ่งสิ่งที่ใช้ปลุกผู้คนในชุมชนให้ลุกขึ้นจากที่นอนเพื่อมาทำกิจวัตรประจำวันต่อไป

นอกจากนี้ ยังมีการตีระฆังอีก 2 เรื่อง คือ เมื่อการตีเมื่อมีเหตุร้ายเกิดขึ้นในวัด เช่น ไฟไหม้ โจรปล้น พระภิกษุมรณภาพ หรือต้องอาบัติหนักถึงขั้นปาราชิก และการตีเมื่อเกิดจันทรคราส และสุริยคราส ก็จะตีกลองระฆัง แต่ใช้การตีแบบจังหวะย่ำหรือลีลาย่ำค่ำ จนกว่าจันทรคราส และสุริยคราสจะคลาย เช่นเดียวกับที่ชาวบ้านตีปี๊บ ตีเกราะ เคาะไม้ เพื่อให้พระราหูคลายจากการอมพระอาทิตย์ พระจันทร์

นี่อาจเป็นข้อมูลเล็กๆ น้อยๆ ที่สามารถสะท้อนภาพความผูกพันระหว่างวัดกับคนไทยที่มีมาแต่โบราณได้เป็นอย่างดี แม้ว่าสายสัมพันธ์นี้จะค่อยๆ จืดจางลงไปตามกาลเวลา และค่านิยมของคนไทย เช่นเดียวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในข้างต้น

keyboard_arrow_up