ตามรอยพระบาทที่ ‘กาสรกสิวิทย์’ แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่…สอนควายให้เป็นควาย!!

ไม่ว่าจะเพราะมายาคติ หรือเพราะคำเปรียบเปรยของคนรุ่นเก่า ที่นำกระบือ หรือ ‘ควาย’ มาใช้เป็นสัญลักษณ์แทนความฉลาดน้อย (โง่) ของมนุษย์ จึงทำให้สัตว์ที่อยู่คู่กับสังคมไทยมาอย่างยาวนานถูกมองว่าเป็นสัตว์ที่ด้อยค่าไร้ราคา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่มีเครื่องมือมากมายที่ผลิตมาเพื่อผ่อนแรงให้กับเกษตรกร ยิ่งทำให้บทบาทของควายพลอยลดลงไปด้วย…แต่นั่นคงไม่ใช่กับที่ ‘กาสรกสิวิทย์’ โรงเรียนและแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่มีเป้าหมายตอกย้ำความสำคัญของควาย ด้วยการสอนควายเป็นให้ควาย!!

อาจจะฟังดูแปลกๆ ที่ต้องมีโรงเรียนสำหรับสอนควาย แต่จากการพูดคุยกับ คุณบัญชาทรัพย์ ปรีวิลัย วิทยากรประจำโรงเรียนกาสรกสิวิทย์ ทำให้เราได้รู้ความจริงอย่างหนึ่งคือ…ทุกวันนี้ควายไถนาไม่เป็น!!

‘…มันต่างกับเมื่อก่อนที่คนเราผูกพันกับควายมาก และหน้าที่ของควายเองก็สำคัญกับการทำนาอย่างปฏิเสธไม่ได้ แต่เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนไป บทบาทของควายก็ลดลง เมื่อควายไม่ได้ไถนา ควายรุ่นต่อๆ มาก็พลอยลืมไปด้วยว่าต้องไถนายังไง…’

‘…สมัยก่อนลูกควายได้เดินตามพ่อแม่ออกไปตอนไถนา มันก็จะเห็นว่าพ่อแม่ของมันทำอะไร และเป็นไปโดยอัตโนมัติ แต่เมื่อเครื่องจักรมาแทนที่ ความสำคัญของควายก็หายไป ควายรุ่นหลังจึงไม่รู้ว่าพวกมันต้องทำอะไร เราจึงมีหน้าที่มาสอนพวกมันตรงนี้…’

สำหรับการฝึกควายของโรงเรียนกาสรกสิวิทย์ จะเปิดสอนฟรีในๆ ทุกเดือน โดยจะมีควายถูกส่งมาฝึก 8-10 ตัว พร้อมกับเจ้าของ และจะใช้ระยะเวลา 10 วัน เพื่อสร้างความคุ้นเคย ระหว่างคนกับควาย รวมทั้งเรียนรู้ในเรื่องของ ‘ภาษากาย-ภาษาเชือก’ ซึ่งถ้าจบหลักสูตรนี้ ก็สามารถนำไปฝึกควายด้วยตัวเอง

‘…ภาษากายคือการให้เจ้าของเรียนรู้ท่าทางและนิสัยควายของตัวเอง เพื่อให้สามารถควบคุมควายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ส่วนภาษาเชือก นั้นคือการสอนให้ควายเข้าใจในการควบคุมของเจ้าของ และไม่ตื่นเมื่อถูกดึงให้ไปในทางที่ขัดใจตัวเอง…’

‘…สอนมาสิบปี มีแต่คนสอบตก ควายไม่ตก แต่ต้องรับผิดชอบร่วมกัน ด้วยการเรียนต่ออีก 5 วัน แล้วแบบนี้ใครโง่กว่ากัน ใครกันแน่ที่เป้นภาระของใคร…’

อาจจะฟังดูไม่ใช่เรื่องยาก แต่คุณบัญชาทรัพย์ได้บอกว่า ‘ควายก็เหมือนคน’ ยิ่งแก่ก็ยิ่งสอนยาก แต่สิ่งที่ต่างกันคือควายแก่แม้จะดื้อแค่ไหนก็สามารถสอนให้ไถนาเป็นได้ ถึงจะต้องใช้เวลามากกว่าปกติสักหน่อย แต่ก็เป็นครื่องยืนยันอย่างหนึ่งว่าควายนั้นไม่ได้โง่อย่างที่เราคิด

‘…อายุของกระบือที่เหมาะสมในการฝึกนั้นจะอยู่ประมาณ 2 ปี และใช้เวลาฝึกลงนาประมาณ 6 ชั่วโมงต่อวัน โดยจะเลือกตอนที่แดดอ่อนที่สุด เพื่อไม่ให้ควายเหนื่อยมาก และไม่แสดงท่าทางต่อต้านออกมาจนทำให้คุมไม่อยู่ และถ้าฝึกจนจบหลักสูตร ควายหนึ่งตัวจะสามารถใช้งานได้ประมาณ 15 ปี และหนึ่งตัวสามารถไถนาได้ 1 ไร่ต่อวัน…’

แม้จะดูเป็นปริมาณที่น้อยมากเมื่อเทียบกับการใช้งานเครื่องจักร แต่ในมุมมองของคุณบัญชาทรัพย์แล้ว ควายนั้นคุ้มค่ากว่าเครื่องจักรมาก เพราะนอกจากจะใช้พลังงานเพียงแค่หญ้ากับน้ำ สิ่งที่ทำให้ควายเหนือกว่าเครื่องจักรนั่นเพราะมันสามารถให้ปุ่ยกับนาข้าวได้โดยตรง และยังไม่ส่งผลเสียเรื่องสารพิษในระบบนิเวศ ทำให้ผลผลิตที่ได้นั้นปลอดภัยต่อผู้บริโภคกว่ามาก

keyboard_arrow_up