เปิดวงจรชีวิต “ปลาแซลมอน” กว่าจะมาเป็นปลาเนื้อส้มตัวโตๆ ให้คนกินกัน

ปลาแซลมอน (Salmon) เป็นชื่อสามัญของปลาในวงศ์ Salmonidae ที่กระจายพันธุ์อยู่ในซีกโลกเหนือ คือ อเมริกาเหนือ, อะแลสกา, ไซบีเรีย, ยุโรปเหนือ, เอเชียเหนือ และเอเชียตะวันออก เป็นปลาที่มีความพิเศษตรงที่ใช้ชีวิตแบบสองน้ำ โดยมักจะผสมพันธุ์ในน้ำจืด แต่กลับไปใช้ชีวิตส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในมหาสมุทร แล้วกลับมายังน้ำจืดเพื่อสืบพันธุ์อีกครั้ง เป็นวงจรเช่นนี้สืบต่อไปชั่วลูกชั่วหลาน

ปลาแซลมอนซ็อกอายกำลังวางไข่ในรัฐอะแลสกา

สำหรับลูกปลาที่เกิดในน้ำจืดจะออกมาจากไข่และพัฒนาตัวอย่างรวดเร็วเป็น parr ซึ่งประกอบด้วยลายแนวตั้งเพื่อพรางตัว โดยอยู่ในน้ำที่เกิดเป็นเวลา 6 เดือนถึง 3 ปี ก่อนจะกลายเป็น smolt ซึ่งต่างโดยสีเงินเลื่อมพรายและเกล็ดที่หลุดออกง่าย จากไข่จนถึงระยะนี้ ประเมินว่ามีปลาเพียงแค่ 10% ที่รอดมาได้

ไข่ในพัฒนาการระยะต่าง ๆ – ในปลาบางพวก มีเซลล์ไม่กี่เซลล์ที่โตขึ้นบนไข่แดง ในภาพล่างขวา เส้นเลือดได้ล้อมไข่แดง ในภาพบนซ้าย ตาสีดำมองเห็นได้พร้อมกับเลนส์เล็ก ๆ
ลูกปลาแซลมอนซึ่งจะโตอาศัยไข่แดงที่เหลือ ที่เห็นก็คือเส้นเลือดที่ล้อมไข่แดงและหยดไขมันเล็ก ๆ ไส้ปลา กระดูกสันหลัง เส้นเลือดหลักที่หาง กระเพาะปลา และ gill arches
ลูกปลาแซลมอนที่เรียกว่า parr จะโตขึ้นภายในแม่น้ำที่เกิดซึ่งค่อนข้างปลอดภัย

ต่อมาระบบเคมีในร่างกายของ smolt จะเปลี่ยนไปทำให้ปลาสามารถอยู่ในน้ำเค็มได้ แม้จะมีสปีชีส์ปลาแซลมอนบ้างที่อยู่ในน้ำจืดตลอดชีวิต แต่ส่วนมากก็ออกสู่ทะเล ในสปีชีส์ส่วนมากนี้ smolt จะใช้เวลาอยู่กับน้ำกร่อยในที่ที่ระบบเคมีในร่างกายจะปรับตัวให้เข้ากับระบบปรับความดันออสโมซิส (osmoregulation) ที่จะใช้ในทะเล

ลูกปลา parr จะเสียลายที่ช่วยพรางตัว กลายเป็น smolt เมื่อเตรียมตัวย้ายไปอยู่ในทะเล

เมื่อลูกปลาแซลมอนพร้อมอพยพไปสู่มหาสมุทรซึ่งเป็นแหล่งอาหารและเจริญเติบโต ปลาจะใช้เวลา 1-5 ปี อยู่ในทะเล โดยจะพัฒนาทางเพศอย่างสมบูรณ์ ปลาที่โตแล้วจะกลับไปยังย่านน้ำที่เกิดโดยหลักเพื่อวางไข่ ปลาแซลมอนแอตแลนติกใช้เวลา 1-4 ปีในทะเล ถ้าปลากลับไปยังย่านน้ำที่เกิดหลังจากอยู่ในทะเลแค่ปีเดียว มันจะเรียกว่า grilse ในแคนาดา บริเตน และไอร์แลนด์ grilse อาจมีอยู่ในช่วงการวางไข่ แต่ปลาตัวผู้ตัวใหญ่อาจจะไม่สนใจ แม้ก็จะปล่อยตัวอสุจิที่ไข่เหมือนกัน

ปลาแซลมอนซ็อกอายตัวผู้ซึ่งโตเต็มที่แล้วและอยู่ในทะเล
ปลาแซลมอนซ็อกอายตัวผู้ในช่วงวางไข่-สืบพันธุ์

ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ปลาแซลมอนนับเป็นอาหารยอดนิยมที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง นิยมนำไปแปรรูปต่างๆ ทั้ง ปลากระป๋อง หรือเนื้อปลาสด เป็นปลาเศรษฐกิจที่สำคัญและมีการประมงทั่วโลก รวมถึงการตกเป็นเกมกีฬาด้วย การศึกษาพบว่าเนื้อปลาแซลมอนมีโปรตีนสูง มีกรดอะมิโนที่มีคุณค่า จัดว่าเป็นปลามีไขมันสูงรวมทั้งกรดไขมันโอเมกา-3 มีวิตามิน A, D, B6, B12 รวมทั้งไนอาซินและไรโบเฟลวิน, ธาตุเหล็ก, แคลเซียม, สังกะสี, แมกนีเซียม และฟอสฟอรัส นับเป็นอาหารที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง จัดเป็นอาหารสุขภาพที่เหมาะสำหรับเด็กเล็กและผู้สูงอายุ เพราะเป็นเนื้อปลาที่ย่อยง่าย และปลาแซลมอนที่พบในประเทศญี่ปุ่นอาจมีปริมาณไขมันน้อยกว่าปลาแซลมอนที่อื่นด้วย

ซาชิมิแซลมอน
keyboard_arrow_up