อยู่ไฟ หรือ ไม่ต้องอยู่ไฟ ข้อข้องใจของคุณแม่หลังจากคลอดลูก ?

อยู่ไฟ คำนี้น่าจะเกิดขึ้นในความคิดของคุณแม่หลายๆ ท่านหลังจากคลอดลูกว่าที่จริงแล้วคุณแม่หลังคลอด ควรจะอยู่ไฟ หรือ ไม่ต้องอยู่ไฟ แล้วถ้าต้องการอยู่ไฟ จะต้องเลือกสถานที่อย่างไร อยู่ที่ไหนบ้าง และคุณแม่หลังคลอดจะต้องดูแลตัวเองอย่างไร วันนี้เราได้เชิญ คุณหมอกิตติยา ขันทอง มาไขข้อข้องใจของคุณแม่ทั้งหลายแล้วค่ะ

 


ก่อนอื่นเราต้องมาทำความเข้าใจกันก่อนว่า ร่างกายของคุณแม่หลังคลอด จะเกิดการเปลี่ยนแปลงแทบจะทุกระบบเลยก็ว่าได้ตั้งแต่ศรีษะ จรดปลายเท้า ยกตัวอย่างเช่น 
ศรีษะ คุณแม่หลังคลอดทั้งหลายเป็นกังล นั่นก็คือ ภาวะผมร่วงหลังคลอด (Postpartum Hair Loss) สาเหตุเกิดจากฮอร์โมนในร่างกายลดลงอย่างรวดเร็วหลังคลอด ซึ่งคุณแม่ทั้งหลายไม่ต้องกังวล เพราะผมจะขึ้นมาเหมือนเดิม หลังจากนั้นประมาณ 3 เดือน
หน้าอก ในช่วงหลังคลอดจะมีการสร้างน้ำนมออกมา เต้านมจึงจะขยาย จะเกิดอาการคัดตึงเต้านม (Breast Engorgement) ซึ่งหลายๆ ท่านก็จะมีวิธีที่แตกต่างกันออกไป เช่น ปั๊มน้ำนมออกไป บางท่านก็จะไปหาที่นวดเพื่อเปิดท่อน้ำนม (ซึ่งปัจจุบันเป็นที่นิยมเป็นอย่างมาก)
มดลูก ซึ่งมีการขยายตัวมาก และจะมีสารคัดหลั่งจากโพรงมดลูกหลังคลอด หรือที่เราเรียกว่า น้ำคาวปลา (Lochia) ซึ่งจะเป็นปัญหาหลักของคุณแม่หลังคลอด

 

การดูแลตัวเองสำหรับคุณแม่หลังคลอด

1. การเลือกรับประทานอาหาร คุณแม่หลังคลอดควรจะรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ และ อาหารที่มีกากใยสูงซึ่งสำคัญมากๆ 

2. การออกกำลังกายอย่างเหมาะสม คุณแม่หลังคลอดถ้าได้ออกกำลังกายเบาๆ ตั้งแต่ช่วงหลังคลอด จะทำให้ขับน้ำคาวปลาออกมาได้เร็ว เพราะว่ามดลูกได้มีการขยับขยาย

3. การฝึกขมิบช่องคลอด จะช่วยให้มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น เพิ่มความกระชับของบริเวณช่องคลอด ให้กลับมาเหมือนเดิม ซึ่งการฝึกขมิบนี้คุณแม่สามารถทำได้ทันทีในช่วง 24 ชั่วโมงแรกหลังคลอด

 

มาถึงสิ่งที่คุณแม่หลังคลอด สงสัยกันมากมาย การอยู่ไฟ (Lie by the fire after childbirth) เราจำเป็นต้องอยู่ไฟไหม หรือไม่ต้องอยู่ไฟก็ได้ ต้องย้อนความก่อนว่าในสมัยก่อนเราไม่มียาปฏิชีวนะ ไม่มียาหยุดเลือด ไม่มียากระตุ้นน้ำนม การอยู่ไฟในสมัยก่อนจึงเป็นสิ่งจำเป็น แต่ในปัจจุบัน การอยู่ไฟจึงลดบทบาทลง ถ้าไม่อยู่ไฟในปัจจุบัน ถือว่าไม่อันตรายเพราะมียาครบครันกว่าสมัยก่อน 
 “แต่สิ่งที่ได้จากการอยู่ไฟ คือ ร่างกายคุณแม่จะฟื้นตัวเร็ว รูปร่างจะกลับมาดีขึ้น น้ำหนักตัวลดลง น้ำนมไหลดีขึ้นนี่คือสิ่งที่ได้จาการอยู่ไฟ”
สำหรับคุณแม่ที่ต้องการอยู่ไฟหลังคลอด ถ้าคุณแม่ที่คลอดธรรมชาติ ควรเว้นระยะหลังคลอดประมาณ 7-10 วันก่อนอยู่ไฟ ให้แผลหายก่อน ไม่มีการอักเสบหรือติดเชื้อ ระยะเวลาในการอยู่ไฟ ซึ่งในการคลอดธรรมชาติการอยู่ไฟ 3-5 วัน ถือเป็นเวลาที่เหมาะสม ส่วนคุณแม่ที่ผ่าคลอด ควรเว้นระยะประมาณ 30 วัน ก่อนอยู่ไฟ และคุณแม่ที่ผ่าคลอด ควรจะอยู่ไฟ 5-7 วัน
การอยู่ไฟ จะมีหลากหลายวิธีดังนี้ค่ะ

1. การนวดเข้าตะเกียบ ช่วยให้สะโพกที่ขยายเข้าที่เร็วขึ้น กระชับขึ้น

2. การทับหม้อเกลือ ซึ่งจะช่วยให้การขับน้ำคาวปลา และ ลดการปวดบริเวณมดลูก ให้มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น น้ำคาวปลา เดินดีขึ้น
3. การอบสมุนไพร จะช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย น้ำนมก็จะไหลดีขึ้น เพราะความร้อนจะไปกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต 

4. การอาบน้ำสมุนไพร ช่วยลดกลิ่นไม่พึงประสงค์ และช่วยผ่อนคลาย
5. การนั่งถ่าน จะเป็นการใช้ควันสมุนไพรลมบริเวณช่องคลอด ช่วยให้แผลแห้ง แผลปิดเร็ว ช่วยกระชับช่องคลอด ซึ่งในปัจจุบันจะมีไฟส่อง สำหรับอบแผลบริเวณช่องคลอด จะสามารถใช้ทดแทนการนั่งถ่านได้
ข้อห้ามสำหรับการอยู่ไฟ

1. ไม่ทำในกรณีคุณแม่ยังตกเลือดอยู่
2. ไม่ทำในกรณีคุณแม่มีไข้ ไม่สบาย
3. ไม่ทำในกรณีคุณแม่อ่อนเพลีย มีความดันไม่ปกติ
4. ไม่จำเป็นต้องพาลูกเข้าไปอยู่ไฟด้วย

 

ข้อมูลที่เรานำมาฝากกันในวันนี้ หวังว่าจะเป็นประโยชน์กับคุณแม่หลังคลอด ทั้งหลายไม่มากก็น้อยนะคะ
สามารถติดตามเรื่องราวสุขภาพที่น่าสนใจแบบนี้ได้ในรายการ อยู่เป็นลืมป่วย ทุกวันเสาร์ เวลา 08.00 น. ช่องอมรินทร์ทีวี34